Jakie są różnice w instalacji PV na gruncie i na dachu to pytanie, które coraz częściej zadają sobie osoby zainteresowane wykorzystaniem energii słonecznej. Wybór odpowiedniego rozwiązania ma kluczowe znaczenie dla efektywności całego systemu, jego kosztów oraz trwałości.

Podstawowe aspekty instalacji na gruncie i na dachu

Decydując się na fotowoltaikę, warto rozważyć, czy lepiej zamontować panele na dachu, czy skorzystać z instalacji gruntowej. Oba rozwiązania mają swoje zalety i ograniczenia, które wpływają na końcowy bilans energetyczny oraz ekonomiczny.

Dostępność przestrzeni

• Instalacja na dachu wymaga posiadania odpowiednio nośnej i wypoziomowanej konstrukcji dachowej. W starszych budynkach konieczne mogą być wzmocnienia.
• Instalacja gruntowa wymaga dużej działki o odpowiedniej ekspozycji. Minimalna powierzchnia dla średniej wielkości instalacji to zazwyczaj kilkadziesiąt metrów kwadratowych.

Orientacja i kąt nachylenia

• Panele dachowe są montowane zgodnie z istniejącym kątem nachylenia dachu, co może odbiegać od optymalnych warunków (zwykle 30°–35°).
• Instalacja na gruncie pozwala ustawić moduły pod idealnym kątem w stosunku do południa oraz regulować kąt w zależności od pory roku, co zwiększa wydajność.

Techniczne wyzwania i koszty montażu

Pod względem techniki montażu, instalacja na gruncie i na dachu różni się przede wszystkim sposobem mocowań oraz stopniem skomplikowania prac instalacyjnych.

Systemy montażowe

• Na dachu stosuje się szyny aluminiowe montowane do krokwi lub murłat, co wymaga precyzyjnego uszczelnienia przejść przez pokrycie dachowe, aby zapobiec przeciekom.
• Instalacje gruntowe oparte są na ramie, która może być wbetonowana lub zamocowana na śrubowych palach. Konstrukcja taka jest bardziej elastyczna i pozwala na łatwe dostosowanie układu modułów.

Koszty robocizny i materiałów

• Montaż na dachu jest zwykle droższy z uwagi na dodatkowe zabezpieczenia dachowe, prace wysokościowe i konieczność użycia podnośników.
• Instalacja gruntowa może wymagać prac ziemnych, niwelacji terenu oraz wykonania fundamentów, co również generuje koszty, jednak prace prowadzone są zazwyczaj łatwiej i szybciej.

Efektywność energetyczna i wydajność

Ostateczna wydajność elektrowni słonecznej zależy od warunków nasłonecznienia, temperatury otoczenia oraz sprawności zastosowanych paneli.

Cień i zacienienie

• Dachy często są częściowo zacienione przez kominy, lukarny czy drzewa, co wpływa na spadek mocy systemu.
• Instalacje gruntowe można umiejscowić z dala od obiektów generujących cień, co minimalizuje straty energii.

Temperatura pracy

• Panele na dachu zazwyczaj operują w wyższych temperaturach, przez co ich sprawność może się obniżać (każdy stopień Celsjusza powyżej 25°C obniża moc o około 0,4–0,5%).
• Systemy gruntowe mają lepszy przepływ powietrza spod modułów, co sprzyja chłodzeniu i utrzymaniu optymalnej temperatury pracy.

Aspekty ekonomiczne i prawne

Wybór między instalacją na dachu a tą na gruncie wiąże się z różnymi opłatami, procedurami i ogranyzmem administracyjnym.

Pozwolenia i zgłoszenia

• Dla instalacji dachowej o mocy do 50 kW najczęściej wystarczy zgłoszenie do operatora sieci i odpowiednie powiadomienie urzędu gminy.
• Instalacja gruntowa, zwłaszcza większych farm fotowoltaicznych, wymaga pozwolenia na budowę, zgody na zmianę przeznaczenia działki rolnej oraz dodatkowych analiz środowiskowych.

Dostęp do dofinansowań

• Programy rządowe i unijne często preferują systemy dachowe, które nie ingerują dodatkowo w grunt rolny czy krajobraz.
• W niektórych regionach gminy oferują bonusy procentowe dofinansowań dla instalacji gruntowych, pod warunkiem spełnienia określonych kryteriów ochrony przyrody.

Utrzymanie i żywotność systemu

Zarówno w przypadku dachu, jak i instalacji przyziemnej, odpowiednia eksploatacja gwarantuje bezawaryjność przez wiele lat. Typowo producenci modułów oferują gwarancję wydajności na poziomie 25–30 lat.

Inspekcja i czyszczenie

• Na dachach częściej gromadzi się kurz i zanieczyszczenia, co wymusza regularne czyszczenie (np. mycie ultraczystą wodą).
• Instalacje gruntowe są łatwiej dostępne, co upraszcza okresowy przegląd techniczny, wymianę inwerterów oraz czyszczenie paneli.

Ryzyko uszkodzeń

• Dachy są narażone na silne podmuchy wiatru, grad i śnieg. Niewłaściwy montaż może prowadzić do uszkodzeń pokrycia dachowego.
• Instalacje gruntowe mogą być bardziej podatne na akty wandalizmu lub uszkodzenia mechaniczne przez zwierzęta; wymagają zabezpieczeń ogrodzeniowych.

Dopasowanie rozwiązania do potrzeb

Ostateczny wybór powinien uwzględniać zarówno parametry techniczne, jak i indywidualne koszty, dostępność miejsca oraz plany rozbudowy. Poniżej kilka wskazówek:

• Jeżeli zależy Ci na szybkim zwrocie inwestycji i masz nośny dach o dobrej ekspozycji, instalacja na dachu będzie optymalna.
• Gdy dysponujesz wolną działką i przewidujesz rozbudowę farmy fotowoltaicznej, rozwiązanie gruntowe zapewni większą elastyczność i wyższą generację energii.
• Warto także skonsultować się z doświadczonym instalatorem, który wykona analizę zacienienia i obliczy parametr LCOE (levelized cost of energy) dla obu wariantów.